Carnaval vóór de Kaninefaaten

Aan de gedenkwaardige avond, waarop Prins Bernardo zich bekend maakte, is een lange historie vooraf gegaan.

Buiten Noordwijkerhout zijn er heel oude wortels van carnavalsgebruiken terug te vinden. Wat te denken bijvoorbeeld van de Sumeriërs, die ongeveer 2500 jaar voor Christus leefden. Zij kozen elk jaar een schijnkoning voor een paar dagen. Die dagen vierden ze groot feest, compleet met een optocht waarin de 'koning' in een schip op wielen werd meegevoerd. Aan het eind van het feest werd de schijnkoning ter dood gebracht, als offer aan de goden. Tegenwoordig is dat niet meer het lot van de 'schijnkoning' Prins Carnaval, maar hij moet wel aftreden aan het eind van het carnavalsjaar en het symbool van het carnaval, het Kaninefaatenkonijn, wordt op vastenavond om elf over elf wel publiekelijk verbrand.

Iets minder ver terug in de tijd, vinden we ook carnavalssporen in Noordwijkerhout. Zo is er een brief van de schout van Noordwijkerhout, van 19 januari 1820, aan de controleur der directe belastingen te Leiden. De schout bood zijn verontschuldigingen aan voor het feit dat hij de nodige zettingen (schattingen) voor het patentrecht (een soort belasting) niet kon laten uitvoeren omdat "het zeer moeylijk is in dezen tijd, den carnavalstijd, de zetters, die alle bouwlieden zijn en nu iederen dag voor vermaak van huis gaan, bij elkander te krijgen".

Het Haarlems Dagblad maakte in februari 1914 melding van de vastenavondviering in Noordwijkerhout. In de rubriek 'Nieuws uit den omtrek' lezen we:

"NOORDWIJKERHOUT. V a s t e n a v o n d ! – Stoort men er zich op andere plaatsen in den omtrek haast niet aan, dat het de laatste Dinsdag van den Vastenavond is, hier viert men dien dag feest, d.w.z. de jongelui, alsof het kermis is. De menschen werken niet of bijna niet. In den middag trekt men zijn Zondags-pakje aan en dan gaat men fluks naar het dorp om den laatsten Dinsdag te vieren. Zoo was het ook gister. Groote drommen jongelui, zelfs van alders, kwamen in het dorp bijeen en gingen naar het oord van vermaak, het café "Wapen van Noordwijkerhout". En al spoedig gingen de beenen van den vloer en werd er gedanst, gehost, gezongen en gesprongen. Dit duurde tot acht uur ongeveer. Toen werd het kalm en zocht ieder zijn huis op, in de overtuiging thans met gerustheid den Vastentijd te kunnen tegemoetgaan."

Dat het carnaval in Noordwijkerhout zo breed gedragen wordt, wordt ook wel in verband gebracht met het feit dat er nogal wat Brabants en Limburgs bloed in de bevolking zit. Aan het begin van de 20ste eeuw werd namelijk het Sint Bavogesticht (ziekenhuis voor psychiatrische patiënten) in Noordwijkerhout gevestigd door een broedercongregatie uit Helmond. Daarbij kwamen veel personeelsleden mee uit het zuiden. Hoe het ook zij, het is een feit dat er op Sint Bavo al vroeg een eigen carnavalsvereniging bestond, de Bavianen. Deze carnavalsvereniging kwam voort uit de Mariacongregatie. Die Mariacongregatie verzorgde op Sint Bavo allerlei amusement voor de inwonende (leerling)verpleegkundigen en bedacht in 1958 het plan om ook een carnavalsfeest te organiseren. De eerste prins werd Gijs Kales, alias Prins Bavianus. Er zijn 7 Bavianenprinsen geweest, onder wie Piet Noordhuizen twee maal (1960-'61 en 1961-'62). De Bavianen organiseerden het feest alleen voor het personeel van Sint Bavo. Het was dus een geheel interne aangelegenheid. Maar ruim veertig jaar later herinnerde Piet Noordhuizen zich grinnikend, wel een keer in vol ornaat als prins en gevolg het dorp in gegaan te zijn voor inkopen bij de drogisterij. De drogist, Henk Bemelman, wees op zijn voorhoofd toen hij het gezelschap voor zijn toonbank zag staan en omstanders zeiden tegen elkaar: "Je kunt wel zien waar ze werken!". Dat diezelfde Henk Bemelman een paar jaar later zelf Prins Carnaval zou zijn, had hij toen waarschijnlijk niet geloofd. De Bavianen zijn in 1965 omgedoopt tot de Keiebijters, de naam die ook de moedervereniging van de Mariacongregatie in Helmond droeg. En als Keiebijters draaien ze nog altijd volop mee in het Noordwijkerhoutse carnaval.

« terug